Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu, nguyên vật liệu tăng cao dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các tuyến biển phía Bắc tiếp tục là “điểm nóng” của hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, đặc biệt là mặt hàng than – loại tài nguyên chiến lược, có giá trị kinh tế cao và thường xuyên bị lợi dụng để trục lợi bất chính. Vụ việc tàu QN-4545 bị tạm giữ tại khu vực biển giáp ranh giữa Hải Phòng và Quảng Ninh là minh chứng rõ nét cho tính chất phức tạp, tinh vi của loại tội phạm này.
Phát hiện kịp thời giữa cao điểm trấn áp tội phạm
Rạng sáng ngày 19/1, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát theo kế hoạch cao điểm đấu tranh phòng, chống tội phạm, ma túy, mua bán người; chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp Tết Nguyên đán, tổ công tác của Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 đã phát hiện tàu chở hàng mang số hiệu QN-4545 di chuyển bất thường tại khu vực biển giáp ranh Hải Phòng – Quảng Ninh. Đây là vùng biển có mật độ giao thương lớn, đồng thời cũng là địa bàn giáp ranh phức tạp, thường xuyên bị các đối tượng lợi dụng để trung chuyển hàng hóa không rõ nguồn gốc, né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng. Việc phát hiện sớm dấu hiệu nghi vấn cho thấy hiệu quả của công tác trinh sát, nắm tình hình và phối hợp lực lượng trên biển.
150 tấn than không giấy tờ – dấu hiệu vi phạm rõ ràng
Tiến hành kiểm tra, lực lượng chức năng xác định tàu QN-4545 có 2 thuyền viên, do ông Nguyễn Anh Đạt (40 tuổi, trú tại phường Phong Cốc, tỉnh Quảng Ninh) làm thuyền trưởng. Tại thời điểm kiểm tra, trên tàu đang vận chuyển khoảng 150 tấn than cám. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là thuyền trưởng và thuyền viên không xuất trình được bất kỳ giấy tờ hợp pháp nào liên quan đến số than trên tàu, bao gồm hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa, cũng như bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn theo quy định đối với người điều khiển phương tiện và thuyền viên.
Theo lời khai ban đầu, số than này được thu mua trôi nổi, không rõ nguồn gốc, sau đó vận chuyển bằng đường biển để bán lại kiếm lời. Đây là thủ đoạn phổ biến của các đối tượng buôn lậu than hiện nay: lợi dụng sự chênh lệch giá, nhu cầu tiêu thụ tăng cao, đặc biệt vào dịp Tết, để tổ chức thu gom, vận chuyển trái phép, gây thất thoát tài nguyên và thất thu ngân sách nhà nước.
Than lậu – “căn bệnh dai dẳng” trên các tuyến biển phía Bắc
Than là mặt hàng đặc thù, vừa là tài nguyên quốc gia, vừa là đầu vào quan trọng cho nhiều ngành kinh tế. Chính vì vậy, hoạt động khai thác, vận chuyển, kinh doanh than luôn được Nhà nước quản lý chặt chẽ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng buôn lậu, vận chuyển than trái phép bằng đường biển vẫn diễn biến phức tạp, nhất là tại các khu vực giáp ranh, vùng nước chồng lấn về quản lý hành chính.
Nhiều đối tượng lợi dụng tàu nhỏ, tàu cải hoán, di chuyển vào ban đêm hoặc rạng sáng, chọn thời điểm thời tiết xấu, sương mù dày để né tránh sự kiểm soát. Không ít trường hợp còn sử dụng giấy tờ giả, quay vòng hóa đơn, hoặc khai báo gian dối nhằm hợp thức hóa nguồn gốc hàng hóa. Vụ việc tàu QN-4545 cho thấy, dù thủ đoạn không mới, nhưng nếu lực lượng chức năng lơ là, buông lỏng quản lý, hậu quả sẽ rất lớn, không chỉ về kinh tế mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn hàng hải, ô nhiễm môi trường và suy giảm tài nguyên.
Vai trò nòng cốt của Cảnh sát biển trong giữ gìn kỷ cương pháp luật trên biển
Ngay sau khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 đã lập biên bản, hoàn tất hồ sơ ban đầu, đồng thời dẫn giải phương tiện về vị trí neo đậu an toàn để tiếp tục điều tra, xác minh, xử lý theo đúng quy định của pháp luật. Cách xử lý bài bản, đúng trình tự pháp lý thể hiện rõ vai trò nòng cốt của lực lượng Cảnh sát biển trong thực thi pháp luật trên biển, đặc biệt là trong các đợt cao điểm trấn áp tội phạm dịp lễ, Tết. Không chỉ dừng lại ở việc bắt giữ, xử lý vụ việc cụ thể, các hoạt động này còn có tác dụng răn đe, phòng ngừa chung, góp phần lập lại trật tự, kỷ cương trên các tuyến biển trọng điểm.
Vụ tạm giữ tàu QN-4545 mang ý nghĩa lớn hơn một vụ vi phạm hành chính thông thường. Đó là thông điệp rõ ràng rằng: mọi hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, khai thác và vận chuyển tài nguyên trái phép đều sẽ bị phát hiện và xử lý nghiêm, không có “vùng cấm”, không có ngoại lệ, kể cả trong những thời điểm nhạy cảm như trước Tết Nguyên đán.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc siết chặt kỷ cương pháp luật trên biển không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài.
Từ vụ việc tàu QN-4545, có thể thấy rõ sự cần thiết của việc phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng như Cảnh sát biển, Hải quan, Biên phòng, Công an biển và chính quyền địa phương ven biển trong công tác quản lý, kiểm soát hoạt động khai thác, vận chuyển hàng hóa. Đồng thời, cũng đặt ra yêu cầu tăng cường tuyên truyền pháp luật cho ngư dân, chủ tàu, doanh nghiệp vận tải biển; nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, không tiếp tay cho các hoạt động thu mua, vận chuyển hàng hóa không rõ nguồn gốc.
Việc Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 kịp thời phát hiện, tạm giữ tàu chở 150 tấn than không rõ nguồn gốc tại vùng biển giáp ranh Hải Phòng – Quảng Ninh là minh chứng sinh động cho hiệu quả của đợt cao điểm đấu tranh phòng, chống tội phạm trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Đây không chỉ là một chiến công cụ thể, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về quyết tâm giữ vững kỷ cương pháp luật, chủ quyền và trật tự an toàn trên biển, vì lợi ích quốc gia và sự phát triển bền vững của đất nước.
