Quyết định số 389/QĐ-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 19/3/2014, thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả nhằm tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đối với công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên phạm vi cả nước. Quyết định số 389/QĐ-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 19/3/2014, thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả nhằm tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đối với công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên phạm vi cả nước.
Sau gần 11 năm hoạt động, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã phát huy hiệu quả vai trò là đầu mối chỉ đạo, điều hành, điều phối các hoạt động phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng từ Trung ương đến cơ sở. Thông qua cơ chế phối hợp liên ngành, nhiều chương trình, kế hoạch, chuyên đề đấu tranh trọng điểm đã được triển khai đồng bộ, góp phần kiểm soát tình hình thị trường, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cũng thường xuyên tham mưu, đề xuất xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách và các quy định pháp luật liên quan đến công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chỉ đạo các lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, bắt giữ, xử lý nhiều vụ việc lớn, đồng thời chấn chỉnh kỷ cương, kỷ luật trong thực thi công vụ.
Công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả có tính chất liên ngành, liên địa bàn, với sự tham gia của nhiều lực lượng chức năng như Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Công an, Thuế và Quản lý thị trường. Mỗi lực lượng đảm nhiệm chức năng, nhiệm vụ và phạm vi quản lý khác nhau, đòi hỏi phải có cơ chế chỉ đạo, phối hợp thống nhất, hiệu quả. Thực tiễn các giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội cho thấy, việc duy trì một tổ chức liên ngành là yêu cầu xuyên suốt trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Từ Ban 853, Ban Chỉ đạo 127/TW đến Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, mô hình tổ chức này đã góp phần quan trọng trong việc ổn định thị trường, bảo đảm an ninh kinh tế, trật tự an toàn xã hội và thực thi nghiêm minh pháp luật.
Trong bối cảnh hiện nay, khi Chính phủ đang triển khai sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy hành chính nhà nước theo hướng hiệu lực, hiệu quả, nhiều lực lượng chức năng được tổ chức lại theo mô hình mới. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo tập trung và cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành, địa phương trong phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, ngày 09/01/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 48/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung Quyết định số 389/QĐ-TTg, nhằm tiếp tục kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, bảo đảm phù hợp với tình hình mới.
Việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 389/QĐ-TTg thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành, liên vùng, góp phần kiểm soát thị trường, bảo vệ sản xuất trong nước, quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.
