Lễ hội bắt đầu với nghi thức rước kiệu. Tiếp đó, đồng chí Trịnh Tuấn Sinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Thanh Hóa, cùng các đồng chí lãnh đạo tỉnh và đông đảo đại biểu đã thành kính dâng hương, dự nghi thức trình tấu chúc văn, tri ân, tưởng nhớ Anh hùng dân tộc Lê Hoàn và các bậc tiền nhân có công trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Lễ hội năm nay được tổ chức với nhiều hoạt động đặc sắc, nổi bật là các nghi lễ truyền thống tái hiện đời sống văn hóa của quân dân thời Tiền Lê, cùng chương trình nghệ thuật sân khấu hóa được dàn dựng công phu. Các tiết mục không chỉ tái hiện những chiến công hiển hách của Anh hùng dân tộc Lê Hoàn mà còn khắc họa sinh động chặng đường phát triển và những thành tựu nổi bật của Thanh Hóa trong thời kỳ đổi mới.
Dấu ấn một bậc minh quân kiệt xuất
Sinh năm 941 tại làng Trung Lập (nay thuộc xã Xuân Lập, tỉnh Thanh Hóa), Lê Hoàn xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, ông sớm rèn luyện ý chí, trưởng thành trong gian khó. Năm 16 tuổi, ông theo phò Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân và nhanh chóng khẳng định tài năng quân sự, được phong Thập đạo tướng quân.
Sau biến cố năm 979 khi vua Đinh Tiên Hoàng băng hà, đất nước lâm vào tình thế “thù trong, giặc ngoài”. Trước vận mệnh quốc gia, Dương Vân Nga cùng triều thần đã suy tôn Lê Hoàn lên ngôi hoàng đế (năm 980), mở ra triều Tiền Lê.
Trên cương vị đứng đầu đất nước, Lê Đại Hành đã trực tiếp thống lĩnh quân đội, đánh tan quân xâm lược nhà Tống năm 981, giữ vững độc lập dân tộc; đồng thời chỉ huy cuộc Nam chinh năm 982, củng cố chủ quyền lãnh thổ. Không chỉ là nhà quân sự kiệt xuất, ông còn là nhà chính trị, ngoại giao tài ba với nhiều cải cách quan trọng, thúc đẩy phát triển nông nghiệp, thủ công nghiệp, giao thông và thương mại, góp phần xây dựng Đại Cồ Việt hưng thịnh.
Ông mất năm 1005 tại Hoa Lư, thọ 65 tuổi, ở ngôi 24 năm, được tôn xưng là Đại Hành Hoàng đế.
Di tích linh thiêng – Nơi hội tụ giá trị lịch sử, văn hóa
Để tưởng nhớ công lao của vị hoàng đế, Nhân dân đã lập đền thờ tại quê hương ông. Trải qua hàng nghìn năm, Đền thờ Lê Hoàn vẫn lưu giữ nhiều giá trị kiến trúc và văn hóa đặc sắc.
Ngôi đền mang kiến trúc truyền thống hình chữ Công, với hệ thống vì kèo chồng rường, giá chiêng, kẻ bẩy… tạo nên sự bền vững và hài hòa. Các chi tiết chạm khắc tinh xảo thể hiện trình độ thẩm mỹ cao của nghệ nhân xưa. Đặc biệt, nơi đây còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như bia ký, sắc phong, lệnh chỉ qua các triều đại.
Quần thể di tích còn bao gồm các điểm liên quan như lăng thân phụ, thân mẫu, nơi sinh (Nền sinh Thánh) và nơi gắn bó thời niên thiếu của vua, tạo nên một không gian văn hóa – lịch sử phong phú.
Năm 2018, đền được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt, khẳng định giá trị tiêu biểu về lịch sử và văn hóa.
Chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch phong phú
Trong khuôn khổ lễ hội, nhiều hoạt động đặc sắc được tổ chức liên tục trong 3 ngày.
Nổi bật là không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP với hàng chục gian hàng của xã Xuân Lập và các doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài địa phương, góp phần quảng bá sản phẩm đặc trưng và tiềm năng kinh tế địa phương.
Các trò chơi, trò diễn dân gian và phong tục truyền thống diễn ra sôi nổi tại sân chầu đền, với nhiều tiết mục đặc sắc như múa trò Xuân Phả, nhảy sạp, múa pồn pông, múa cồng chiêng, đánh bài điếm, biểu diễn nhạc cổ truyền… tái hiện sinh động đời sống văn hóa truyền thống, đặc biệt là của đồng bào dân tộc Mường.
Liên hoan văn nghệ quần chúng được tổ chức trong hai đêm 22 và 23/4, quy tụ các nghệ sĩ, diễn viên quần chúng và học sinh trên địa bàn, tạo nên không khí sôi nổi, đậm đà bản sắc văn hóa.
Một điểm nhấn ý nghĩa là Hội thi làm cỗ chay tiến Vua, diễn ra sáng 23/4, với sự tham gia của các làng văn hóa trong xã. Những mâm cỗ được chuẩn bị công phu thể hiện lòng thành kính của Nhân dân đối với bậc tiền nhân.
Ngoài ra, các hoạt động như đốt lửa trại, thi đấu thể thao quần chúng (bóng chuyền hơi, kéo co, nhảy bao bố) và các trò chơi dân gian như bịt mắt bắt vịt, đi cầu tre… cũng thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, tạo không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng.
Lan tỏa giá trị di sản, hướng tới phát triển bền vững
Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn không chỉ là dịp tưởng nhớ công lao của Lê Hoàn và các bậc tiền nhân mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong mỗi người dân. Đồng thời, đây cũng là cơ hội quan trọng để quảng bá hình ảnh quê hương Thanh Hóa, giới thiệu các giá trị văn hóa, lịch sử và tiềm năng du lịch tới bạn bè trong và ngoài nước, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
Lễ hội diễn ra trong 3 ngày, từ 22 đến 24/4/2026 (tức ngày 06/3 – 08/3 năm Bính Ngọ), không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của Nhân dân mà còn là điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách thập phương.
Với sự chuẩn bị chu đáo, nội dung phong phú và ý nghĩa sâu sắc, Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn năm 2026 tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những lễ hội tiêu biểu của xứ Thanh, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị bền vững của lịch sử, văn hóa dân tộc./.
