Theo nhận định của chuyên gia, sau hơn 10 năm thực thi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (NTD), hiện Luật đã bộc lộ nhiều điểm hạn chế, không còn phù hợp với thực tiễn. Do đó, cần sửa đổi để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tốt hơn.
Theo thống kê của Cục Cạnh tranh và Bảo vệ NTD (Bộ Công Thương), năm 2020 đơn vị tiếp nhận hơn 1.400 phản ánh, khiếu nại, yêu cầu tư vấn từ NTD trên nhiều lĩnh vực (tăng gấp 3 lần so với những năm trước) nhưng lại có đến 44% số người từng bị xâm phạm quyền lợi chọn phương án im lặng hoặc bỏ qua vụ việc.
Các đơn vị Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra hàng hoá, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Ảnh minh họa)
Theo Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ NTD Việt Nam Vũ Văn Trung: NTD trong đó phần lớn là ở nông thôn, miền núi… thường có tâm lý e ngại kiện cáo, nhất là khi giá trị hàng hóa, dịch vụ không lớn. Bên cạnh đó, nhận thức của NTD về khiếu nại tố cáo cũng chưa đầy đủ và hệ thống hội bảo vệ quyền lợi NTD ở địa phương vừa mỏng, vừa thiếu chuyên nghiệp cũng là trở ngại lớn...
Ngoài ra việc giải quyết các khiếu nại không thành công là do NTD không đủ chứng cứ chứng minh quyền lợi bị xâm hại hoặc đưa ra đòi hỏi đền bù quá mức. “Chính bản thân những người thực thi pháp luật chưa thực sự sát sao vào cuộc hoặc vào cuộc quá chậm trễ… khiến NTD thiếu niềm tin vào cơ quan, chính quyền” - ông Vũ Văn Trung nêu rõ.
Cần sửa đổi Luật để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Năm 2011, Quốc hội ban hành Luật Bảo vệ quyền lợi NTD, qua đó quyền lợi NTD cũng được quan tâm hơn, bình đẳng hơn, sự công khai minh bạch trong mua bán cũng được cải thiện. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển thương mại điện tử đã xuất hiện nhiều hành vi xâm hại quyền lợi NTD nhưng các quy định của luật không theo kịp thực tế.
Cần được bổ sung, sửa đổi Luật để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (Ảnh minh hoạ)
Để giải quyết những bất cập này, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ NTD Việt Nam Vũ Văn Trung cho rằng, cần sửa đổi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và Nghị định hướng dẫn thi hành cũng như các luật liên quan. Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Bộ Công thương với trách nhiệm là cơ quan chỉ trì soạn thảo đã tiến hành lấy ý kiến rộng rãi các cơ quan tổ chức, trong đó có các Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Về giải pháp, ông Vũ Văn Trung cho biết, cá nhân các doanh nghiệp cũng cần nhận thức rõ về trách nhiệm sản xuất, cung cấp hàng hóa, dịch vụ có tiêu chuẩn, chất lượng tốt phục vụ người tiêu dùng. Đây cũng là cách tốt nhất bảo đảm cho lợi ích của doanh nghiệp. Các tổ chức, cá nhân bán hàng qua các sàn giao dịch điện tử cần thực hiện nghiêm pháp luật nhà nước về kinh doanh thương mại điện tử, chịu trách nhiệm bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng. Về phía Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng từ Trung ương đến địa phương cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cộng đồng người tiêu dùng cả nước. Cùng với đó, khích lệ người tiêu dùng không nên e ngại, mà hãy sẵn sàng lên tiếng khiếu nại, tố cáo khi quyền và lợi chính đáng của mình bị xâm hại. Để giải quyết những bất cập này, tiếp thu và bắt kịp các thông lệ quốc tế để quyền lợi NTD được bảo đảm.
Hiện Bộ Công Thương đề xuất sửa đổi luật để tạo cơ sở pháp lý xử lý hình sự đối với một số nhóm hành vi vi phạm quyền lợi người tiêu dùng. Bộ cũng đề xuất tạo cổng thông tin quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để mọi người có thể chia sẻ, khai thác thông tin. Cùng với đó, từng bước xây dựng nền tảng, tạo cơ sở để hình thành Cơ sở dữ liệu quốc gia và Cổng Thông tin quốc gia về bảo vệ quyền lợi NTD.
