Trong bối cảnh tình trạng hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) tiếp tục diễn biến phức tạp trên nhiều tuyến biên giới, cảng biển và môi trường thương mại điện tử, ngành Hải quan đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc siết chặt kiểm soát, bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh và quyền lợi người tiêu dùng.
Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38-CĐ/TTg ngày 05/5/2026 yêu cầu các bộ, ngành tập trung triển khai quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT, ngày 06/5/2026, Cục Hải quan đã ban hành Công văn khẩn số 15923/CHQ-ĐTCBL yêu cầu toàn Ngành đồng loạt tăng cường kiểm soát chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng xâm phạm quyền SHTT.
Theo chỉ đạo của lãnh đạo Cục Hải quan, lực lượng kiểm soát hải quan tại các địa bàn trọng điểm đã đồng loạt triển khai các biện pháp nghiệp vụ, tăng cường thu thập thông tin, phân tích rủi ro, giám sát chặt chẽ hoạt động xuất nhập khẩu, quá cảnh hàng hóa; tập trung vào các tuyến, mặt hàng và doanh nghiệp có nguy cơ cao.
Chỉ sau một ngày đầu ra quân, lực lượng chức năng đã ghi nhận những kết quả đáng chú ý
Cụ thể, ngày 07/5/2026, Đội Kiểm soát chống buôn lậu khu vực phía Bắc thuộc Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã phối hợp với Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị thuộc Chi cục Hải quan khu vực VI tiến hành kiểm tra các lô hàng quá cảnh có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến khai báo hải quan. Qua kiểm tra thực tế, lực lượng Hải quan phát hiện 2 vụ việc lớn liên quan đến hàng hóa nghi xâm phạm quyền SHTT với số lượng gần 15.000 sản phẩm.
Ở vụ việc thứ nhất, cơ quan Hải quan phát hiện 10.508 sản phẩm mỹ phẩm và phụ kiện thời trang có dấu hiệu nghi giả mạo các thương hiệu nổi tiếng của Hàn Quốc và quốc tế. Tang vật gồm 4.500 tuýp serum dưỡng da Jula’s Herb Carrot Aging loại 40g/tuýp; 608 lọ serum làm trắng da Medicube; 200 tuýp sữa rửa mặt Eucerin dung tích 150g; 4.000 lọ kem nền L’Oreal loại 30ml và 1.200 túi đeo chéo giả da gắn nhãn hiệu The North Face.
Đáng chú ý, đây đều là những mặt hàng tiêu dùng phổ biến, có nhu cầu lớn trên thị trường, đặc biệt trong nhóm khách hàng trẻ và người tiêu dùng mua sắm trực tuyến. Việc các đối tượng lợi dụng hình thức hàng quá cảnh để vận chuyển số lượng lớn sản phẩm nghi giả mạo cho thấy thủ đoạn ngày càng tinh vi nhằm né tránh sự kiểm tra, kiểm soát của lực lượng chức năng.
Ở vụ việc thứ hai, lực lượng Hải quan tiếp tục phát hiện 4.350 sản phẩm thời trang có dấu hiệu xâm phạm quyền SHTT, gồm 4.100 thắt lưng, 200 đôi giày và 50 túi xách nghi giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng như Louis Vuitton, Hermes, Nike và Charles & Keith.
Theo đánh giá của lực lượng chức năng, các đối tượng vi phạm đang lợi dụng tâm lý chuộng hàng hiệu giá rẻ của một bộ phận người tiêu dùng để đưa hàng giả, hàng nhái thẩm lậu vào thị trường nội địa. Nếu không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời, những sản phẩm này không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp chính hãng mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng tới quyền lợi người tiêu dùng và uy tín môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam.
Hiện toàn bộ các vụ việc đang được cơ quan Hải quan tiếp tục xác minh, làm rõ dấu hiệu vi phạm để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Không chỉ tăng cường kiểm soát tại khu vực biên giới phía Bắc, thời gian qua lực lượng Hải quan trên toàn quốc cũng liên tiếp phát hiện nhiều vụ việc vi phạm liên quan đến quyền SHTT với trị giá lớn. Điển hình, ngày 02/02/2026, trong quá trình làm thủ tục nhập khẩu lô hàng quả chà là khô nguyên cành và chà là khô rời của Công ty Cổ phần Hạt và Gia vị, Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực I thuộc Chi cục Hải quan khu vực II đã phát hiện lô hàng có dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu “Dates Sanwan” đang được bảo hộ tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ. Qua xác minh, trị giá tang vật vi phạm được xác định lên tới hơn 2,27 tỷ đồng. Sau khi lập biên bản vi phạm, Chi cục Hải quan khu vực II đã chuyển hồ sơ sang UBND Thành phố Hồ Chí Minh để xử lý theo thẩm quyền.
Theo quyết định xử phạt, doanh nghiệp vi phạm bị xử phạt hành chính 490 triệu đồng, đồng thời bị đình chỉ hoạt động kinh doanh trong thời hạn 2 tháng và buộc loại bỏ, tiêu hủy toàn bộ yếu tố vi phạm trên hàng hóa. Thực tế cho thấy, tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng và hàng xâm phạm quyền SHTT hiện không còn xuất hiện riêng lẻ mà đang hình thành các đường dây, mạng lưới vận chuyển, phân phối với quy mô lớn, hoạt động liên tuyến và xuyên biên giới. Các tuyến trọng điểm nổi lên gồm tuyến biên giới Việt Nam – Trung Quốc, Việt Nam – Lào và Việt Nam – Campuchia. Ngoài ra, các đối tượng còn lợi dụng hoạt động vận chuyển qua cảng biển, sân bay quốc tế, dịch vụ bưu chính và chuyển phát nhanh để đưa hàng vi phạm vào nội địa.
Đặc biệt, sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và mạng xã hội đang tạo điều kiện cho hàng giả, hàng nhái len lỏi sâu vào thị trường tiêu dùng. Nhiều đối tượng sử dụng hình thức livestream bán hàng, lập gian hàng trực tuyến hoặc quảng cáo trá hình để tiêu thụ hàng hóa vi phạm với tốc độ nhanh, phạm vi rộng và khó kiểm soát. Các mặt hàng vi phạm ngày càng đa dạng, từ mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc chữa bệnh, sữa, thời trang, điện tử cho tới nguyên liệu sản xuất và phụ tùng công nghiệp. Đây đều là những mặt hàng tác động trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng, an toàn người tiêu dùng và môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Trước thực trạng trên, ngày 10/3/2026, Cục Hải quan đã ban hành Kế hoạch số 13576/KH-CHQ về kiểm soát chống buôn lậu hàng giả, hàng hóa giả mạo về SHTT và hàng hóa xâm phạm quyền SHTT năm 2026. Theo đó, lực lượng Hải quan tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nghiệp vụ; tăng cường quản lý rủi ro; kiểm tra, giám sát chặt chẽ hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh; đồng thời đẩy mạnh các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
Trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện và xử lý 23 vụ vi phạm liên quan đến SHTT. Hàng hóa vi phạm trải rộng từ thời trang cao cấp mang nhãn hiệu Dior, Louis Vuitton, Adidas đến thiết bị điện tử như Apple, Seiko cùng nhiều mặt hàng tiêu dùng và linh kiện công nghiệp. Các đối tượng chủ yếu sử dụng thủ đoạn khai báo sai tên hàng, sai tình trạng pháp lý hàng hóa; trà trộn hàng giả trong các lô hàng quá cảnh hoặc lợi dụng chính sách thông thoáng trong hoạt động logistics để che giấu vi phạm.
Đáng chú ý, một vụ việc liên quan đến mặt hàng vòng bi do Chi cục Hải quan khu vực II phát hiện đã được cơ quan Hải quan kiến nghị khởi tố hình sự theo quy định pháp luật. Kết quả trên cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của ngành Hải quan trong việc chủ động nhận diện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và xâm phạm quyền SHTT; đồng thời khẳng định vai trò nòng cốt của lực lượng Hải quan trong bảo vệ thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và góp phần xây dựng môi trường thương mại minh bạch, công bằng, lành mạnh.
